سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

22

اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)

دحرجة ، دحراج » در اين قسم از ابواب اگر بخواهيم مصدر مرّه بنا كنيم مصدرى را كه از مصادر ديگر اشهر و اعرف است مصدر مرّه قرار ميدهيم مثلا در باب دحرج ميگوئيم دحرجت دحرجة و در باب مفاعله ميگوئيم ضاربت زيدا مضاربة و در باب تفعيل ميگوئيم صرّفت تصريفا . 4 - مصدر نوعى و غير نوعى مصدر نوعى آنست كه دلالت كند بر نحوه واقع شدن فعل و در حقيقت صفت فعل را از اين حيث معيّن مىكند مثلا مىگوئيم جلست جلسة العبيد « نشستم ماننده بنده‌گان » . و آن بر وزن فعله « بكسر فاء » مىآيد چنانچه ذكر شد . و غير نوعى آنست كه اينچنين نباشد مانند سائر مصادريكه قبلا ذكر شد . و غير نوعى آنست كه اينچنين نباشد مانند سائر مصادريكه قبلا ذكر شد . تمرين در احاديث ذيل كه از كتاب شريف نهج البلاغه نقل مىشود مصادر را تعيين كرده و بيان كنيد از چه قسم هستند ؟ 1 - الايمان معرفة بالقلب و اقرار باللّسان و عمل بالاركان « ايمان عبارتست از شناختن بدل و اعتراف به زبان و عمل كردن با اعضاء » . 2 - اتّقو اللّه تقيّة من شمّر تجريدا وجدّ تشميرا « از خدا بترسيد بنحو كسى كه دامن همّت بكمر زده و خود را تنها ساخته و سعى كرده » . 3 - السّخاء ما كان ابتداء فامّا ما كان عن مسئلة فحياء و تذمّم « بخشش آنست كه بىدرخواست باشد و امّا آنكه بعد از درخواست باشد شرمندگى و سرزنش است » .